بهش گفتم: اصولاً ميونهی خوبی با مشروب ندارم. نمیخورم. مثل بقيه دوستان و عزيزانِ هموطنِ حاضر در مراسم جشن و سرور، چشمكی نزد و يقهی كتم رو به زور نگرفت تا كشون كشون ببره توی يه دخمهای و بگه: ای ناقلا، من كه ميدونم میخوری ولی با ما حال نمیكنی. بخور بابا يه امشب رو با ما حال كن! بنده خدا دربست قبول كرد. اصالت عربی ولی ملّيت سوئدی داشت. توی استكهلم بدنيا اومده و همونجا درس خونده و بزرگ شده بود. ازش خوشم اومد و فهميدم احتمالاً اون قضيهی دريده شدن، حداقل از جانب اين يكی منتفی است، حالا تا اون دو نفر ديگه بيان و ببينم اونها چند مَرده حلاجاند!
ازم پرسيد فيلم ثـريا رو ديدی؟! فكر كردم در رابطه با همسر شاه ميگه. با توضيحات دستوپا شكستهای كه ردوبدل شد فهميدم منظورش سنگسار ثرياست. گفتم نه هنوز نديدم. ولی اون توی سينما ديده بود. با هم توی كشتی كه يازده طبقه داشت و توی عكس بالا پشت سر من شـَق و رَق واستاده، چرخی زديم. اون رفت توی بار نشست و مشروبش رو خورد و من اومدم توی كابين و كتاب خوندم.
پريروز كه فيلم سنگسار ثريا رو ديدم گفتم اون پسر عجب مرام و معرفتی داشت كه اين فيلم رو ديده بود و شب جرات كرد در كنار يه ايرانی توی يه اطاق بخوابه! شايد هم وقتی گفتم ايرانی هستم، دقيقاً همون دريده شدن يه سری جاهايی كه چند لحظه قبل از ذهن من گذشته بود به فكر اون خطور كرده بود!
در اينكه ما مردم بدی هستيم، قوانين مردسالارانهای داريم، حق زن بخوبی اَدا نشده و ... هيچ شكی نيست ولی والله بخدا هيچ لزومی نداره 5 ميليون دلار خرج بشه تا فيلم مزخرف سنگسار ثريا ساخته بشه تا اينچنين وحشيانه چهره ايرانی به جهانيان نشون داده بشه. مرد بد هست. مرد عوضی هست. مرد جاكش هست. سنگسار هست. قوانين يكطرفه هست ولی اين، اون فيلمی نيست كه بخواد اين واقعيتها رو نشون مردم جهان بده. بنظرم اصلاً نيازی نيست برای خراب كردن چهرهی ايرانی، نويسندگان و كارگردانهايی كه سالهاست خارج از ايران زندگی میكنند و ديگه دستی به آتيش ندارند فيلم بسازند بلكه بيان از همين فيلمهايی كه توی ايران اكران ميشه وردارن ببرن و نشون خارجیها بدند به والله بيشتر چهرهی گـَند ايرانیها نشون داده ميشه.
پرويز صيادی كه شناسنامهی بلند بالايی داره توی بازيگری، نمايشنامه نويسی و كارگردانی، صيادی كه فيلمهای صمد و دايی جان ناپلئونش هنوز توی خونههای ما ايرانیها جايگاه والايی داره چه جوری دلش اومد اون هنرنمايی سال 1356 كه توی سريال دايی جان ناپلئون رو داشت، بعد از سی سال اينجوری بياد و توی يه نقش كليشهايی بیهويت زير سوال ببره؟!
شهره آغداشلويی كه مياد و در يكی از بهترين فيلمهايی كه در رابطه با واقعيت زندگی غربی ساخته شده، خانهايی از مه و شن بازی میكنه چه جوری قبول میكنه بازی در فيلم مسخره و بدون هويت سنگسار ثريا رو؟!
من نه طرفدار سنگسار هستم و نه دوست دارم بابت يه رابطهی جنسی كسی رو اينجور بیرحمانه مجازات كنند. اينجا هم جاش نيست كه بخواهيم قوانين رو تجزيه تحليل كنم كه شايد اگه قرار باشه قوانين مو به مو رعايت شده بشه، الان نه من دستی داشتم برای تايپ كردن و نه شما چشمی برای خوندن چونكه همهمون تهمون باد ميده! ولی سنگسار برای زنا قوانينی داره، بايستی شهودی وجود داشته باشه. مملكت كَشكی كَشكی هست ولی نه ديگه بواسطهی مثلاً خوابيدن ثريا توی خونهی هاشم، طرف رو بدون محاكمه و دادگاهی سنگسار كنند. نه اينكه وقتی میخواست چرغ خياطی رو بده به هاشم چون دستش خورد به دست مردك، حالا بايد بكننش زير خاك و با پاره آجر بزنن توی سر اون زن نگونبخت!
شايد طرفداران اين فيلم بخوان همه چيز رو ارجاع بدن به روزهای اول انقلاب كه اعدامهای آنچنانی انجام شد و .... بله توی هر مملكتی كه انقلاب بشه، همه چيز كُنفيكون ميشه. زندانها باز ميشه و قاتلها ميان توی جامعه. روشنفكرها زندانی ميشن. تسويه حسابهای شخصی انجام ميشه ولی اين مختص ايران نبود و نيست. اين ماهيتِ دگرگونیيه ولی وقتی قراره در رابطه با ملتی فيلم بسازيم و كتابی بنويسيم اين حق رو نداريم كه فقط استثناءها رو در نظر بگيريم. نه همهی مردهای ايرانی ابوعلی سينا و دكتر حسابی هستند و نه زنهاشون انوشه انصاری ولی اصغر قاتل هم نيستند. اينكه فقط در رابطه با يه بُرش خيلی كوتاه فيلم بسازيم و با سياست اشاعهاش بديم در دنيا، اين كمال بیانصافيه.
میخواهيد در رابطه با نقاط سياه ايران بنويسيد، ايرادی نداره بنويسيد. كم نداره سوراخ سنبه اين مملكت و قوانين و آدمها و روابطشون ولی جون مادرتون يه چيز باسمی و تخمی تخيلی و رئاليسم جادويی ننويسيد كه آدم حالش بهم بخوره از چنين فيلمنامه و سناريوی احمقانهايی كه برای بازی با احساسات آدمهای اينور و اونور آب متوسل بشيد به هر كلك و حيلهی و نيرنگی. كم نبودند ايرانیهای داخل و خارج كشور كه با ديدن اين فيلم، هایهای گريه كردند. احساسات اين عزيزان به زلالی رودخونه است هيچ شكی نيست ولی اين فيلم اونقدر مزخرف و بیپايه و اساس هست كه هيچ جای طرفداری ازش باقی نميذاره.
]]>
ممنون از بهمن قبادی که همون اول فیلم، تکلیف ما و وجدانمون رو راحت میکنه ولی به والله که اگر این خطابه رو هم سر نمیداد، فیلم رو بدون کم و کاست تا آخر میدیدیم، بدون اینکه سر سوزنی وجدان درد بگیریم و قطعاً اون رو از شیر مادر حلالتر میدونستیم که این از خصلت ما ایرانیهاست که فیلم کاملاً خصوصی آنچنانی خلقالله رو دیدیم و آب از لَب و لوچهمون هم راه افتاد، دیگه چه برسه به فیلم هنری آقای قبادی. فقط من نمیدونم میشه CD فیلم کسی از گربههای ایرانی خبر نداره رو با شیر مادر مقایسه کرد یا نه؟!
سکانسی که قیافهی حامد بهداد از لای دری نیمه باز مشخصه که داره خودش رو بالا پایین میزنه و برای قاضی توضیح میده که چرا گرفتنش، قطعاً حالا حالاها موندگار میشه. قبلاً هم نوشتم بدی این حامد بهداد اینه که همیشه خوب بازی میکنه! و شاید اوج کارش همین صحنه باشه. صحنهای که انگار فارغ از حضور تمام عوامل پشت و جلوی صحنه و دوربین و سه پایه و پروژکتور فقط خودش رو زندگی میکنه.
و من بعنوان کسی که وقتی ته ریش میذارم بنا به اذهان دور و اطرافیان و بستگان سببی و نسبی، هیچ چیزی کم ندارم از برادر جرج کلونی هالیودی! (کی بود شیشکی بست؟!) توصیه میکنم حامد، هیچ وقت ریشش رو نزنه. خدا شاهده راست میگم که چهرهاش با ریش بسیار بسیار شیک و مدرنه. حیف که این چُس مثقال ریشِ من کمپشت و تـُنکه وگرنه شک نکنید که حداقل شیش ماه دوم سال باید من رو با ریش تحمل میکردین. حالا نه اینکه الان پشت در خونهمون خانمهای خوشگل صف کشیدن برای فـ.ـرنـ.ـچ کیس روز ولنتاین، من نگران سر و صورت این عزیزان هستم!
حالا دیگه مطمئن شدم که یه جورایی هر فیلمی که بهمن قبادی بسازه با سلیقهی من جفت و جوره. اینبار هم توی این فیلم، انتخاب تصاویر و موسیقی، خیلی دلنشین و زیباست و چهرهی تهــران رو بخوبی نشون میده. اون سرعت، سردرگمی، ترافیک، خستگی و کلافهگی تهران و آدمهاش بخوبی توی فیلم مشهود و محسوسه. فقط باید فیلم رو جایی و موقعی ببنید که کسی خواب نباشه که هی بخواهید ولوم رو کم و زیاد کنید. راحت و بیدغدغه اون صدای تلویزیون رو ول کنید تا هیچکس براتون نعره بزنه این اعتراض رو.
من شناخت چندانی از موسیقی زیر زمینی ندارم. هر چند وقتی منهم خیلی سال پیش گیتارم رو مینداختم روی کولهام و توی این شهر، کلاس موسیقی میرفتم نگاه آدمها خیلی سنگینی میکرد روی خودم و گیتارم و هر لحظه منتظر لگدی انقلابی بودم تا گیتارم مثل داستان سه تار آل احمد خرد و خمیر بشه و شاید همین شد که قید گیتار رو زدم و رو به هارمونیکا آوردم تا براحتی بذارمش توی جیب پیرهنم و کسی کار به کارم نداشته باشه ولی قاعدتاً برای نشون دادن گوشهای از واقعیت موسیقی زیر زمینی امروز ایران، کمی اغراق ایرادی نداره.
]]>
پرندگانِ پشتبام را دوست دارم
دانههایی را که هر روز برایشان می ریزم
در میان آنها
یک پرندهی بیمعرفت هست
که می دانم روزی به آسمان خواهد رفت
و برنمىگردد
من او را بیشتر دوست دارم
گروس عبدالملکیان
]]>
هزار كيلومتر كه از تهران دور ميشی آدمهايی رو میبينی كه انگار زمينی نيستند. خونههايی رو میبينی كه در و ديوارش صاف و ساده و بیآلايشه. انگاری از جنس آجر و سيمان و آهكی كه ماها در و ديوار خونههامون رو ساختيم نيست. زندگیهایی كه با معيار و پارامترهای ما بچه تهرونیهايی كه ادعامون اونجای فلك و جماعت غير تهرونی رو پاره كرده، همخونی نداره. ديوارهای كاهگلی. زنهايی كه چادرشون رو بستن به كمرشون و بچههايی كه پاچه شلوارشون رو تا زانو زدن بالا و آب دماغشون آويزونه و همونجايی كه توی ساحل داری قدم ميزنی، عاشق خندههاشون ميشی. نونهای گِردی كه بوش مستت میكنه و لِـنچ و قايقهای چوبی كه روی آب سرگردونه و وقتی میپرسی، میبينی اين چوبهای تكه پاره، قراره حال و آيندهی خونوادهی چند نفری رو بسازه.
هر چند نيازی به اين هزار كيلومتر نيست تا چهرهی فقر و فلاكت رو ببينی كه وقتی توی همين اَبرشهر هم از ميدون بهارستان ميری به سمت سرچشمه و مولوی، چهره و بافت شهر عوض ميشه ولی اون خونههای كنار دريا و اون آدمهايی كه دلشون به وسعت دريا و نگاهشون عمقی داره تا بینهايت، مَسخت میكنه. جوريكه دو روزه هنوز نتونستم برگردم و خودم رو گم كنم دوباره لابهلای اين شهر و هياهوش. گير كردم توی اون كوچههای بَل باريكی كه خاك و گِلش آشناتر از هر آشنايی بود و نگاه اون بچههایی كه انگار هميشه قرار همونجوری پاك و معصوم باقی بمونند. خدايا ما كجاييم و اونها كجا؟ دغدغههای ما چيه و نگرانی اونها چيه؟ چقدر صداقت موج ميزنه توی اون محلههای قديمی لَب دريا. همهی اون حسهای خوب بچهگی كه سالها گم شده توی دود و دَم اين زندگی صنعتی، زنده ميشه توی اون محلههايی كه توی گرمای 50 درجه مرداد، هنوز بدون كولر سر میكنند اين زندگی رو.
غروب است
با آن که میترسم
با آن که سخت مضطربم
باز با تو، تا آخر دنیا خواهم ماند
شعر از سید علی صالحی / عکس از خودم
]]>
کنار دریا
عاشق باشی
عاشقتر میشوی
و اگر دیوانه
دیوانهتر
این خاصیت دریاست
به همه چیز وسعتی از جنون میبخشد
شاعران
از شهرهای ساحلی
جان سالم به در نمیبرند
شعر از رسول یونان / عکس از خودم]]>
زندگی رو كوچيكش كردم. كوچيكِ كوچيكِ كوچيك. ديدی چمدونها رو كه سه تا سايز داره؟! از اون سايز بزرگه، رسوندمش به كوچكترين سايز. پريروزها كه توی خيابون منوچهری، از آقاهه پرسيدم، گفت نهايتاً هفت هشت كيلو بيشتر توش جا نميشه و حالا از سی كيلو رسوندم به هشت كيلو. كار راحتی نيست دل كندن از اون كيلوهايی كه هر كدومش رنگ و بويی داره. طعم و عطری. دَك و پُزی.
نسخه نمیپيچم كه مدتهاست خودم لَنگِ دستانِ شفابخشم. نسخه نمیپيچم كه تجربهی هر كسی، مثل مسواك ميمونه، مال خودِ خودشه و نمیتونه بده بغلی. بغلی، بده بغلی ... بغلی، بده بغلی ... بغلی، بده بغلی ... چه بغلی؟! هيچ بغلی. هيچ. هيچ. هيچ.
بار و بنديلت كه سَبك شد، شايد نزديك بشی به خلق و خوی اون درويش و گليم پارهش! حالا ديگه مدتهاست كه اين شهر با صدای هيچ درويشی بيدار نشده. باز ما يه چيزهايی ديديم ولی اين نسل جديد كه غير از دستههای سهگا و سونی و اريكسون، هيچ كشكول و تبرزينی نديده. پَرت نشيم از موضوع كه قطعاً اين نسل هم همونجوری كه ما كشيديم از آب بيرون، میتونه بهتر از ما گليمش رو پهن آفتاب كنه. آره سَبكتر كه بشی ديگه سرچ نمیكنی هتلهای پُرستاره رو. اطاقهای دَبل و سوئيتِ فلان و بيسار رو. سَبكتر كه بشی حتماً بیجواب نمیمونه دو، دو تا كردنهای زندگیت.
راهیم. شايد به جنوب برم، شايد! ... درد كشيدهی خواسته تا نايبالزياره باشم، نه پنچره فولادی امام رضا رو كه سواحل جنوب رو. قرار شد كفشها رو دربيارم و پای برهنه روی ساحل جنوب راه برم، تا كجاش رو بهم نگفت، فقط گفت برو. شايد تا سپيدهی صبح، شايد ... شايد تا غروب دلگير دريا، شايد ... و حالا چه فرقی داره اين سر با اون سرش. شمال و جنوب ساحلش. مهم اينه، آب خليجی كه حالا برای فارس بودن و نبودنش اَلم شنگهايی بپا شده حس خوب بودن رو بهت ميده. حس اينكه هست. هنوز هست وطنِ پاره پورهايی كه ميشه بخاطرش موند. موند و نفس كشيد تموم لحظاتش رو. آره، شايد به جنوب برم، شايد!
]]>
بنا به سفارش آدمی محترم و فوقالعاده كاربَلد، دوباره دارم ناتور دشت رو میخونم. اتفاقاً میخواستم همين روزها بيام و برای چندمين بار اَزش بنويسم. هی دست دست كردم و همينجوری موند تا دو سه شب پيش كه صاحب تموم اون دشتِ بیسروتَه از بين ما رفت. از بين ما؟!
ميگن خاك خبر میبره و نبايد پشت سر مُرده حرف زد! ولی خب بعيد بدونم اون خدا بيامرز با اون اخلاق گـُهی كه داشت اصلاً بدونه اين سر دنيا كشوری به اسم ايران هست كه آدمهاش سالهاست با هولدنِ ناتورش رفيقاند و تموم كوچه پسكوچههای نيويورك رو يكبار با اين پسر جسور كه هيچوقت نخواست همرنگ بقيهی آدمها بشه، طیطريق كردند.
سلينجر عزيز اگه فقط همين ناتور دشت رو هم نوشته بود، قطعاً اسمش با همين شكوه و جار و جبروت موندگار شده بود. ادبيات دنيا بدون ناتور دشت، كم داشت. نه يه چيزی، كه خيلی چيزها كم داشت. همونجوری كه خود سلينجر هم كم داشت! حالا چون هولدن كالفيلد رو خلق كرد كه نبايد همهی محاسن خوب دنيا رو بچسبونيم به تن و بدنش. آخه پيرمرد اين چه كاری بود كه تو كردی؟! مگه دنيا چند تا سلينجر داشت كه گوشهی عُزلت گزيدی؟ و حالا هم که توی این عکس انگار میخواهی با مشت بزنی توی دهن همه مون. اونهايی كه فقط يه سری دستنوشتهی تيكه پاره دارند، با همون چار تا ورق پاره، باسن ادبيات نوين و كلاسيك رو از چندجهت، پاره كردن و از اين منبر به اون منبر، سخنرانی میكنند و اونوقت تويی كه بايد هر روز حرف بزنی و خطابه سر بدی و نوشتن يادمون میدادی، سالها ساكت نشستی گوشهی اون خونه همشاير كه چی بشه؟!
كتاب يكی از چيزهايی كه من بیبهونه دوست دارم بخرم و به آدمهايی كه دوستشون دارم هديه بدم. نشمردم ولی تا حالا تعداد زيادی ناتور دشتِ ترجمهی نجفی انتشارات نيلا رو خريدم. برام جالب بود وقتی برای اولين بار از ناتور دشت نوشتم يه سری از خوانندهها برام كامنت گذاشتند كه با خوندن اين كتاب و شخصيت هولدن ناخودآگاه ياد من يعنی شخصيت كيوان از پشت يك سوم افتادند! نمیدونم اگه سلينجر زنده بود و توی سفر بعدیم به آمريكا من رو به خونهش راه ميداد، آيا خوشحال ميشد كه میفهميد يه سری معتقد هستند من، مثل هولدن هستم يا از همون بالای تپه با اُردنگی مینداختم توی رودخونه!
شايد اگه سلينجر میدونست كه اين همه مشتاق و علاقمند توی ايران داره، ول میكرد اون جامعهی شاد و رنگی جينگول مَستان و شال و كلاه میكرد و ميومد ميون همين جمعيت سياه و در خوشبينانهترين حالت، خاكستری، چون اينجا بهترين جای دنياست برای همهی منزویان و گوشهگيران دنيا! الهی نور به قبرت بباره ای پيرمرد خُلد آشيان ولی كار خوبی نكردی. کار خوبی نکردی كه اينقدر كمرنگ زندگی كردی دنيا رو. سهم ادبيات دنيا از تو خيلی بيشتر از اينها بود. خيلی.
]]>
